Yazı İçeriği
Karaciğer yağlanması nedir? Karaciğer yağlanması neden olur? Alkol ve karaciğer yağlanması Obezite de varsa… Kilonuzun 10'da biri zayıflamak bile olumlu sonuç veriyor Karaciğer yağlanması tedavisi Karaciğer yağlanması hamilelikte artabiliyor Kimler karaciğer yağlanması riski altında?

Karaciğer yağlanması belirtileri

Karaciğer yağlanması genellikle belirti vermez ve başka bir amaçla yapılan ultrasonografide ya da check-up taramalarında karaciğer enzimlerinin (ALT ve AST) yüksekliği ile fark edilir. Bazı kişilerde sağ üst kadranda ağrı, dolgunluk hissi, hazımsızlık, bulantı, şişkinlik, kilo alma belirtileri görülürken bazılarında da doğrudan siroz veya karaciğer kanseri bulguları ile kendini gösterir.


Karaciğer yağlanması nedir?

Karaciğerde yağlanmanın temelinde insülin direnci yatar. Tip 2 diyabet de bunun sonucu oluşur. Bir taraftan yağ dokusundan fazla miktarda yağ asidi serbestlenir, diğer taraftan da fazla insülin salınımı nedeniyle karaciğerde yağ yapımı (trigliseridler) yükselir. Egzersiz yoksunluğuna bağlı olarak yağın kaslarda yıkımı ve karaciğere gelen yağ asidi yükü artar. Karaciğer, kapasitesi üzerindeki yağı trigliseridlere çeviremeyince yağ birikmeye başlar ve bu durum zamanla karaciğerde hasara yol açar.

Karaciğer yağlanması neden olur?

Kısaca alkol dışı karaciğer yağlanması alkol kullanmayan bir kişide, karaciğerde, alkol hasarına benzer bir yağ birikimi tablosu olarak tanımlanabilir. Alkol dışı karaciğer yağlanması birden fazla hastalığın bir arada bulunduğu metabolik sendrom tablosunun bir parçası olarak da ortaya çıkabilir. Bu tablonun içinde obezite, Tip 2 diyabet, hipertansiyon, insülin direnci, kalp damar hastalıkları, ürik asit yüksekliği yer alabilir. Alkol dışı karaciğer yağlanması sorunu olanların yüzde 40-100’ünde şişmanlık, yüzde 20-75’inde Tip 2 diyabet, yüzde 20-81’inde ise hiperlipidemi mevcuttur.

Alkol ve karaciğer yağlanması

Alkol, karaciğerde hasar yaparak yağlanmaya neden olabilir. Kadınların düzenli olarak günde 10 gr, erkeklerin ise 20 gr alkol alması 10 yıl içinde siroz gelişmesi riski için alt sınırı oluşturur. Son zamanlarda özellikle gençlerde görülen 2 saat içinde 4-5 ölçü alkolü (1 ölçü=15 gr alkol) birdenbire alma alışkanlığı (Binge Drinking) karaciğerde ağır hasara neden olur. Alkol tüketiminin arttığı yaz aylarında, tatillerde yüksek alkol içeren içkileri dikkatli tüketmek gerekir.

Obezite de varsa…

Alkol tüketimi ile obezitenin birlikte olduğu durumlarda yağlanmanın hızla ilerlediği ve zamanla fibrozis (bağ dokusu) gelişerek karaciğerin sertleştiği görülür. Yağlanma olan hastada eğer karaciğer hasarı da gelişmişse organda iltihabi hücreler birikir ve karaciğer yağlanmasına bağlı hepatitten (NASH) söz etmek mümkün olur. Basit yağlanma ne kadar masumsa, steatohepatit yani NASH de o kadar ciddidir. Ayrıca karaciğerinde yağlanma olanlarda viral hepatit, özellikle de Hepatit C varsa bu hastalık daha hızlı ilerleyebilir.

Ayrıca gıda alışkanlıklarının değişmesi, egzersizden yoksun yaşam, sosyal hayatın zenginleşmesi, yoğun çalışma temposu nedeniyle beslenmeye gereken önemin verilmemesi ve genetik yatkınlık gibi faktörler de karaciğer yağlanmasını oluşturan diğer nedenler arasında yer alır.

Kilonuzun 10'da biri zayıflamak bile olumlu sonuç veriyor

Vücut kitle indeksi 30’un üzerinde olanlar başta olmak üzere karaciğer yağlanması görülen kişilerin haftada en fazla bir kilo verecekleri, tüm yapıtaşlarını bir arada içeren ve mümkünse diyetisyen kontrolünde gerçekleştirilecek bir diyet yapmaları gerekir. Hızlı kilo vermek tehlikelidir, çünkü karaciğerin yağ yükünü birdenbire artırarak karaciğer yetmezliğine yol açabilir.

Diyetin, kişinin günlük hayatına adapte edebileceği, her gün en az bir saat yürümek gibi hafif bir egzersizle birleştirilmesi gerekir. Egzersiz kas dokusunda glukoz alımını artırır ve yağların kas dokusunda yakılmasını sağlar. Vücut ağırlığında ortalama yüzde 10’luk bir azalma karaciğer enzimlerinde düzelme sağlar. Yüzde 1’lik bir artış karaciğer sirozu ihtimalini ise yüzde 14’e çıkarır. Diyet ve egzersiz yaşam biçimi haline gelmezse hastalığa fayda sağlamaz.

Karaciğer yağlanması tedavisi

Karaciğer yağlanması, karaciğerde yağ birikimine neden olur. Uygun bir diyet ve egzersizle de olumlu sonuçlar verir. Karaciğerinde yağlanma olan, ancak henüz hücre hasarı gelişmemiş kişilerde alkol tüketiminin kesilmesi ile diyet ve egzersizin bir arada sürdürülmesi iyileşme sürecini hızlandırır.

İlaç gerektiren tedavilerde ikincil safra asitleri, diyabet ilaçları, E vitamini ve lipid düşürücülerden yararlanılır. Enginar veya Meryem Ana dikeni gibi karaciğere olumlu etkisi olduğu düşünülen bitkisel ürünler de fazla beklenti olmadan kullanılabilir. Eğer başka nedenlerle kullanılan ilaçlar (örneğin kortizon), karaciğerde yağlanmaya yol açıyorsa, değişikliğe ya da doz azaltımına gidilmesi şarttır. Obez kişilerde bariatrik cerrahi (mideye bant uygulama, by-pass cerrahisi) tedavide yarar sağlar. İleri evre karaciğer sirozunda ise karaciğer nakli hayat kurtarır.

Karaciğer yağlanması hamilelikte artabiliyor

Karaciğer yağlanması, hamilelikte lipid metabolizmasının bozulması, kolesterolün yükselmesi, annenin iki canlı olduğunu düşünerek daha fazla yemesi gibi etkenlerle artar. Bu dönemde nadir görülen akut karaciğer yağlanması genetik bir bozukluğa bağlı olarak gelişir, annenin ve bebeğin sağlığı açısından ciddi risk oluşturabilir. Genellikle hamileliğin 35-36. haftasında sağ üst kadranda ağrı, bulantı, enzimlerde şiddetli yükselme, sarılık ve bilinç bulanıklığı gibi belirtilerle ortaya çıkar, tedavi edilmezse can kaybı ile sonuçlanabilir.

Kimler karaciğer yağlanması riski altında?

Karaciğer yağlanması riski altında olan kişiler:

  • Yoğun çalışma temposunda kötü beslenenler
  • Egzersiz yapmayanlar
  • Stres yönetimini başaramayanlar
  • Menopoza girenler
  • Okul çağında iyi beslenmeyen çocuklar karaciğer yağlanması riski altında.