Hipertansiyona dikkat!

Dünyada ve Türkiye’de pek çok kişi kalp hastalıklarından muzdarip. Kalp krizi ise en sık görülen can kaybı sebebi. Öyle ki günümüzde her 7 kişiden 1’i kalp kriziyle karşı karşıya. Üstelik artık bu sorundan gençler de nasibini alıyor; ekonomik gelişme sonucu sağlıksız beslenme ve sigara tüketiminin artması nedeniyle gençlerde de kalp krizi sıklığı gün geçtikçe artıyor. Bu iç karartan tablonun yanı sıra, yüz güldüren sonuçlar da var: Kalp krizi aslında yaşam alışkanlıklarında alınabilecek önlemlerle yüzde 70-80 oranında önlenebiliyor. Kalp krizine yol açan nedenler...


1 10

Hipertansiyonunuz varsa…

Hipertansiyon, yani yüksek kan basıncı kalp krizinin risk faktörlerinden. Öyle ki kalp krizi riskini göreceli olarak yaklaşık yüzde 50 oranında artırıyor. Üstelik sadece kalp krizi riskini değil, inme ve kalp yetersizliği riskini de çok belirgin olarak yükseltiyor. Yüksek tansiyonu sorunu yaşamamanın en etkili yolu ise tuz tüketimini azaltıp düzenli egzersiz yapmak.

2 10

Kolesterolle ilgili hangisi doğru?

Her ne kadar televizyon ekranlarında ve gazete sayfalarında kolesterolün kalp krizine yol açıp açmadığı konusunda tartışmalar sürse de bilim dünyasında böyle bir tartışma söz konusu değil. Kötü huylu kolesterol (LDL) ne kadar yüksekse kalp krizi riski o kadar yüksek oluyor. Öte yandan iyi huylu kolesterol (HDL) seviyesi de ne kadar yüksekse kalp krizi riski o kadar düşüyor. Ancak kolesterol seviyeleri sadece diyetten etkilenmiyor. Genetik faktörler de çok önemli. Diyet yeterli olmadığında ‘‘statin’’ grubu kolesterol ilaçları kriz riskini tartışmasız olarak belirgin azaltıyor. Kolesterolü azaltmak için sakatattan, kalamar, midye, karides gibi kabuklu deniz hayvanlarından, kırmızı et, sucuk, salam, sosisten, kızartmalardan, tam yağlı yoğurt ve süt ile tereyağından ve kaymak, krema, mayonez gibi yağlı gıdalardan uzak durmak gerekiyor. Öte yandan fındık, ceviz ve yer fıstığı gibi kuruyemişler kolesterol seviyesinde kısmi olarak bazı düzelmeler sağlayabiliyor.

3 10

Çok yemek, az hareket

Diyabet kalp krizinin çok önemli bir nedeni. Diyabeti olanlar en sık kalp krizi nedeniyle hayatını kaybediyor. Öyle ki kalp krizinden ölüm oranı tip 1 diyabetlilerde 3-10 kat, tip 2 diyabetlilerde erkekse 2, kadın ise 4 kat artıyor. Bunun nedeni ise diyabetin damar duvarının esnekliğini bozması, kanda pıhtılaşmayı artırması ve damar iç yüzeyindeki hücre hasarını kolaylaştırması. Diyabet hastalığının sıklığı, hem Türkiye’de hem de dünyada hatalı beslenmeye ve az harekete bağlı olarak hızla artıyor. Son yıllarda diyabeti olanlar çok yiyip-az hareket ediyor. Ancak bilinmelidir ki oburluk ve hareketsizlik diyabet hastalığına yol açıp kalp krizi riskini artırıyor.

4 10

Sigaradan uzak durun

Her ne kadar klişe gibi gözükse de bazı gerçekler hiç değişmiyor. Sigara kalp krizi riskini misliyle artırıyor. Araştırmalar gösteriyor ki sigara kalp krizini erkeklerde de kadınlarda da yaklaşık 3 kat artırıyor. Üstelik sigara sadece kalp krizi riskini artırmayıp, akciğer hastalıkları ve gırtlak ile mesane kanserlerinin yanı sıra birçok kanser türünün de riskini artırıyor. Sigara içiyorsanız, bu zararlı alışkanlığınızı bir an önce bırakın.

5 10

Sizin bel çevreniz kaç cm?

Obezite tüm damarlarda erken yaşlanma ve işlev bozukluğunun yanı sıra arteroskleroz denilen sertleşmeye, bunun sonucunda da kalp krizine yol açıyor. Obezite kalp krizine genellikle karbonhidrat ve lipid metabolizmalarını bozarak neden oluyor. Erkeklerde bel çevresi 102 cm’yi kadınlarda 88 cm’yi geçtiğinde risk, belirgin olarak artıyor. Ancak obezite hali hazırda kalp krizi riski açısından minör bir risk faktörü olarak kabul ediliyor, yani eğer eşlik eden diyabet hastalığı, tansiyon, kolesterol bozukluğu yoksa kalp krizi riskini göreceli olarak sadece yüzde 10-20 oranında artırıyor.

6 10

Cinsiyet fark ediyor mu?

Kalp krizi konusunda erkekler kadınlara göre daha şanssız. Kalp krizi riski açısından kadınların yaklaşık 10 yıllık bir avantajı söz konusu. Yani 50 yaşında bir erkeğin riski yaklaşık 60 yaşında bir kadınınki kadar. Buna neden olarak da kadınlardaki östrojen hormonunun koruyucu etkisi gösteriliyor. Dolayısıyla erkeklerin değiştirebilecekleri risk faktörlerine, yani sigara, kolesterol, şeker ve tansiyona daha da çok dikkat etmeleri gerekiyor.

7 10

Kaç yaşındasınız?

Kalp krizi her ne kadar gençlerde de görülse de risk, artan yaşla beraber yükseliyor. Öte yandan kalp krizinin gençlerde daha ölümcül olduğu yönündeki kanı da doğru değil. Yapılan araştırmalar yaşlılarda kalp krizi sonrası ölüm oranlarının gençlere kıyasla daha fazla olduğunu gösteriyor. Ancak bu demek değildir ki genç kalp krizi hastalarının tamamı kalp krizinden sağ kurtuluyor.

8 10

Kan değerleri etkili mi?

Diyabet ve kolesterol seviyeleri kadar önemli olmasa da, kandaki bazı maddelerin yüksekliğinin kalp krizi riski ile ilişkili olabileceği iddia ediliyor. Bunlar arasında karaciğerden üretilen ve iltihap göstergesi olan C-reaktif protein, bir kan yağı-proteini olan lipoprotein(a), bir amino asit olan homosistein, bir pıhtılaşma faktörü olan fibrinojen bulunuyor.

9 10

Genler ne kadar önemli?

Özellikle 1’inci derece yakınlarda genç yaşlarda (örneğin babada veya erkek kardeşte 55 yaşından önce, annede veya kız kardeşte 65 yaşından önce) kalp hastalığı öyküsü olması, kişinin riskini artırıyor. Ancak bu risk artışı özellikle kolesterol seviyeleri üzerinden gidiyor. Dolayısıyla bireyin kolesterol seviyeleri ideal ise aile öyküsü olmasına rağmen riskin aslında önemli derecede artmadığı biliniyor.

10 10

Bu etkenlere dikkat!

Böbrek yetmezliği, özellikle hipertansiyona yol açarak kalp krizi riskini artırıyor. Bunun yanı sıra gut hastalığı, romatizmal-iltihabi hastalıklar, AIDS hastalığı, aşırı alkol tüketimi, bazı ağrı kesiciler, kadınlarda doğum kontrol hapları ve bazı menopoz sonrası hormon ilaçlarının kullanımı da kalp krizi riskini yükseltebiliyor.