Yazı İçeriği
Bel fıtığı neden olur? Bel fıtığı belirtileri Bel fıtığı ağrısı nerelere vurur? Bel fıtığı ameliyatsız tedavi Bel fıtığı olan nasıl yatmalı? Bel fıtığı patlar mı? Bel fıtığı için hangi doktora gidilmeli? Bel fıtığı tedavisi Manuel terapi ağrıları azaltıyor Bel fıtığı başlangıcında dikkat edilmesi gerekenler Bel fıtığı ameliyatı Kapalı bel fıtığı ameliyatı Ameliyat riskli midir? Bel fıtığı ameliyattan sonra yeniden oluşur mu? Bel fıtığı ameliyatı sonrası süreç Bel fıtığı egzersizleri

Bel fıtığı ağrısı nasıl anlaşılır?

Bel fıtığı, omurgamızın bel bölgesini oluşturan, omur adı verilen kemiklerin arasındaki adeta amortisör görevi gören kıkırdak dokunun fıtıklaşması sonucu oluşur. Fıtık (herni) haline gelen bu kıkırdak doku omurilik sinirine ya da buradan bacak ve ayaklara giden sinir köklerine bası yaparak ağrılara (siyatalji) neden olur. Yaygın bir sağlık sorunu olan bel fıtığının pek çok sebebi vardır.


Bel fıtığı neden olur?

Ağır yük kaldırmak veya ters bir hareket yapmak gibi pek çok faktörün yanında genetik miras bel fıtığında etmendir. Bu nedenle bel fıtığı şüphesinde aile öyküsü değerlendirilmelidir. Bel fıtığı nedenleri şöyle sıralanabilir:

  • Hareketsiz bir yaşam tarzı ve buna bağlı gelişen obezite
  • Bel kaslarının kuvvetsiz olması
  • Sigara
  • Mesleki etmenler
  • Günlük hayatta yanlış yapılan hareketler
  • Düşmeler, kazalar ve travmalar

Bel fıtığı belirtileri

Bel fıtığı olan kişilerde en belirgin şikâyet bel ve bacak ağrısıdır. Ağrı kalçadan topuğa kadar vurabileceği gibi, bazen sadece bel ya da bacaktan birinde olabilir. Hareket kısıtlılığı, belde sertlik, topallayarak yürüme, vücudun bir tarafa doğru eğilmesi dışarıdan da fark edilebilir. Ağrının yanı sıra ayak veya bacaklarda uyuşukluk, karıncalanma, rahatsızlığın tedavi edilmediği durumlarda kuvvet kaybı ve kaslarda incelme (atrofi) görülebilir. İleri derecede ağrıyla birlikte idrar ve büyük abdesti tutamama (inkontinans) veya yapamama (retansiyon) ve cinsel fonksiyon bozuklukları ortaya çıkabilir. Bel fıtığını normal bel ağrısından ayıran istirahatle geçmeyen ağrı, uzuvlarda his kaybı ya da güçsüzlük, idrar kaçırmadır.

Bel fıtığı ağrısı nerelere vurur?

Ağrı fıtık lokalizasyonuna göre farklı yerlerde hissedilebilir. Örneğin; orta hat bir bel fıtığı daha çok bel bölgesinde sertlik ve kuşak tarzı ağrıya neden olurken, sağ ya da sola lateralize fıtıklarda o tarafta kalçadan başlayarak bazen bacak ya da topuğa inen şiddetli ağrılar yaratabilir. Fıtık boyutundaki artış, şikayetlerin de artışı demektir. Çok büyük fıtıklar her iki kasık ve hatta karın ağrısına da sebep olabilirler.

Bel fıtığı ameliyatsız tedavi

Bel fıtığı ağrısına ne iyi gelir?

Cerrahi olmayan bel fıtıkları konservatif (koruyucu) tedavi edilir. Bel ağrısını azaltabilecek öneriler:

  • Beli sıcak tutmak
  • Mümkün olduğunca oturur pozisyondan kaçınmak
  • Doktor tavsiyesi ile ağrı kesici-antiinflamatuvar ilaçlar ve kas gevşeticiler almak

Barfikste asılarak omur aralıklarını genişletmek de oldukça faydalı olabilir. Ancak bu tip çekme yani fraksiyon tedavileri de mutlaka hekim onayı alınarak uygulanmalıdır.

Bel fıtığı olan nasıl yatmalı?

Sırtüstü yatarak (diz altında yastık) ya da yan pozisyonda yatarak(bacak arasında yastık) istirahat edilmelidir.

Bel fıtığı patlar mı?

Bel fıtığı patlamaz ancak omurilik siniri ve fıtığı oluşturan omurlar arası kıkırdak eklem arasında ip gibi uzanan bağ dokusu, yırtılarak (rüptüre) fıtıklaşan parça omurilik sinirine baskı yapabilir. Halk arasında ‘fıtık patlaması’ denilen bu durum tıpta ‘ekstrude-sekestre disk hernisi’ olarak adlandırılır.

Bel fıtığı için hangi doktora gidilmeli?

Yukarıda belirtilen şikayetlerle fizik tedavi ya da beyin cerrahi uzmanına gidilir ve yapılan incelemeler sonucunda tedavinin şekli belirlenir. Bel fıtığı, manyetik rezonans görüntüleme(MR) ile tespit edilmekle birlikte röntgen, tomografi ve myelografi gibi yardımcı tetkiklerle de incelenir.

Bel fıtığı tedavisi

Bel fıtığında fizik tedavi nasıl yapılır?

İstirahat, ters hareketlerden kaçınma, ağrı kesiciler ve kas gevşetici ilaçlara rağmen kişinin şikayetleri devam ediyorsa fizik tedavi uygulanabilir. Fizik tedavi başlangıcında, genellikle ilk birkaç gün ağrılarda artış olabilir. Ancak bu süreçte tedaviye devam edilmelidir. Yapılan tüm tedavilere rağmen ağrılar dinmiyorsa cerrahi seçenekler düşünülür.

Manuel terapi ağrıları azaltıyor

El ile yapılan fizik tedavi yöntemine ‘manuel terapi’ denir. Bel ağrılarının oluşum mekanizmasına bakarsak, belimizde incinme ya da fıtık oluşumu sırasında beyin bu bölgeyi koruma altına almak ister ve bel bölgesindeki kaslara kasılma emri verir. Kasılan kaslar bu bölgeyi koruyarak stabil hale getirir ancak aynı zamanda ağrıya neden olur. Sıcak uygulama, ağrı kesici ilaçlar bu kasılmaları azaltarak ağrıyı da azaltırlar. Masaj, manuel terapi gibi yöntemler kasların gevşetilerek ağrının azaltılmasını amaçlar. Manuel terapi ağrıyı ortaya çıkaran kas spazmını çözerek ağrının azaltılmasına yardımcı olabilir.

Bel fıtığı başlangıcında dikkat edilmesi gerekenler

  • Ağır kaldırılmamalı.
  • Öne ve yanlara doğru eğilme gibi hareketlerde dikkat edilmeli. Yerden bir şey alınacaksa dizler bükülerek alınmalı, yukarıdan bir şey alınacaksa uygun yüksekliğe çıkılarak alınmalı.
  • Oturma esnasında bel boşluğunu yok edecek yastık kullanılmalı ve çok uzun süreli oturulmamalı.
  • Bel sıcak tutulmalı ve soğuk ya da rüzgar alan alanda bulunulmamalı.
  • Stresten kaçınılmalı (stres bel kaslarını kasarak ağrı ve fıtığa neden olabilir.)
  • Masa başı işte çalışılıyorsa mutlaka her 20-30 dakika bir oda içerisinde yürüyüş yapılmalı.
  • Evde oturmak yerine yatarak istirahat edilmesi daha uygundur.

Bel fıtığı ameliyatı

İstirahat, konservatif yöntemler ve etkin fizik tedaviye rağmen ağrılar ve bulgular devam ediyorsa veya düzelmeyen ve ilerleyen güç kaybı, bacak kaslarında incelme, idrar kaçırma varsa veya MR filmlerinde kopmuş ve omurilik kanalına girmiş serbest fıtık parça görülürse cerrahi karar alınmalıdır.

Kapalı bel fıtığı ameliyatı

Bel fıtığı ameliyatı yüz üstü yatar pozisyonda yaklaşık 2-3 cm ilk bir kesiden girilerek yapılan ve  30- 60 dakika süren bir işlemdir. Geçmişte açık ameliyat uygulanırken, günümüzde endoskopik ya da mikroskobik cerrahi yöntemler uygulanır. Ameliyat sırasında sadece fıtıklaşan parça alınabileceği gibi, beraberinde disk aralığı kazınabilir ya da bacağa giden sinir kökünün geçtiği kanalın tavanı alınarak genişletilebilir. Doktor uygun olan ameliyatı planlar.

Ameliyat riskli midir?

Her cerrahide mutlaka hastaya bilgi verilmesi gereken riskler mevcuttur. Genel anestezi ile yapılan ameliyatlarda anesteziye bağlı olabilecek riskler mevcut olduğu gibi, ameliyat sırasında sinir hasarı, omurilik zarı zedelenmesi, fıtığın çıkarılamaması gibi riskler de vardır. Ameliyat sonrasında yara yeri enfeksiyonu, yara yeri kaynamaması ve akıntısı gibi riskler de eklenebilir. Ancak günümüzde minimal invazif teknikler denilen, mikroskop eşliğinde ufak bir yaradan yapılan ameliyatlarda komplikasyon yüzdeleri oldukça düşüktür.

Bel fıtığı ameliyattan sonra yeniden oluşur mu?

Bel fıtığı ameliyatında fıtıklaşan bölge çıkarılarak temizlenir, baskı altında kalan sinir rahatlatılır. Kişi doğru yaşam önerilerine uymazsa ileride tekrar fıtık oluşumu gözlenebilir.

Bel fıtığı ameliyatı sonrası süreç

Bel fıtığı operasyonu sonunda hasta servise alınır ve 2-4 saat sonra yürütülür. Kişiler genellikle yara yerlerindeki yanma dışında ağrı hissetmez. Ameliyat öncesi ağrılarının geçtiğini ifade ederler. Ameliyat sonrası aynı gün ya da ertesi sabah taburcu edilirler. Kişiler ameliyattan 24 saat sonra banyo yapar ve yaraları açık bırakılır. 1 hafta istirahat sonrası kontrole giden hasta, doktor önerilerine uyarak günlük hayatına dönebilir.

Bel fıtığı için en uygun yatak hangisidir?

Yatak ortopedik olmalıdır. Sertlik derecesi tamamen hastanın rahat ettiği ölçüde olmalıdır.

Bel fıtığı egzersizleri

Bel fıtığına karşı en iyi önlem bel kaslarını kuvvetlendirici egzersizlerdir. Tempolu düz yolda yürüme ve günlük yarım saatlik yüzme gibi sporlar bel kaslarını güçlendirerek fıtık oluşumunu engellemede önemli yardımcılardır.