Yazı İçeriği
Bayılma hangi nedenlerle ortaya çıkıyor? Bayılma en çok kimlerde görülüyor? Bayılma nasıl tedavi ediliyor? Tilt testi nasıl yapılıyor?

Bayılma nedir

Bayılma anında pek çok kişi kime başvuracağını bilmiyor veya günlük hayatın yoğun koşuşturmacası içerisinde başka şikayetler ortaya çıkmadan hekime başvurmuyor. Bayılma nedenleri halk arasında ‘Eğik masa’ denilen tilt testi ile saptanabiliyor.

Halk arasında bayılma, baygınlık ve kendinden geçme denilen; tıp dilinde ise senkop olarak adlandırılan rahatsızlık, kimi zaman duygusal stres, ağrı, aşırı sıcağa maruz kalma gibi nedenlerle yaşanıyor, kimi zaman da aşırı terleme ve ishal gibi sıvı kaybının arttığı durumlarda, hatta şiddetli öksürüklerde ortaya çıkıyor. Senkop, genellikle beyne giden kan akımının geçici olarak yetersiz kalmasından kaynaklanırken en sık olarak kan basıncının çok düşük olması ve kalbin yeterli düzeyde oksijeni beyne ulaştıramaması durumunda beliriyor.


Bayılma hangi nedenlerle ortaya çıkıyor?

Bayılma; hayatı tehdit eden hastalıkların bir belirtisi de olabiliyor. Bazı kalp hastalıkları, akciğer hastalıkları, nörolojik, psikiyatrik, metabolik bozukluklardan (kan şekeri düşüklüğü) kaynaklanabiliyor. Bunun yanı sıra bazı ilaçlar da bayılmaya yol açabiliyor. Egzersiz esnasında, çarpıntı ve düzensiz kalp atımları sonucu bayılmanın mutlaka önemsenmesi gerekiyor. Bayılan kişinin ailesinde sık bayılan veya beklenmedik biçimde aniden ölen birisi olması durumunda da mutlaka hekime başvurulması gerekiyor.

Bayılma en çok kimlerde görülüyor?

Bayılma, her yaşta ortaya çıkabiliyor ancak çocuklar ve gençlerde daha sık görülüyor. Genellikle ayaktayken yaşanan bayılmanın hemen öncesinde sıklıkla sıcaklık hissi, bulantı, baş dönmesi göz kararması gibi belirtiler görülüyor. Bayılmanın süresi uzadığında vücutta kasılmaları tetikleyebiliyor, idrar kaçırmaya yol açabiliyor. Bu durum kimi zaman epilepsi (sara) atakları ile karıştırılabiliyor. Ancak epilepsi başta olmak üzere bilinç kaybı ile seyreden çeşitli nörolojik rahatsızlıkların vazovagal senkoptan ayırt edilmesi oldukça önem taşıyor ve mutlaka nörolojik değerlendirme gerekiyor.

Çocuk ve gençlerde bayılmanın altında yatan neden genellikle yapısal bir kalp hastalığı veya ritm bozukluğu olmuyor. Bu nedenle ayrıntılı tanısal tetkiklere nadiren ihtiyaç duyuluyor. Hekim tarafından yapılan kalp atım hızı ve ritminin değerlendirilmesi, ayakta ve yatarken kan basıncı ölçümü gibi ayrıntılı bir sorgulama ve fizik muayene, çoğu kez tanı için yeterli görülüyor. Bazı kişilerde ise kalp kökenli bayılma nedenlerini aydınlatabilmek için elektrokardiyogram, ekokardiyografi, egzersiz stres testi, holter monitörizasyonu, koroner anjiyografi, elektrofizyolojik inceleme gibi ileri tanı yöntemlerinin devreye sokulması gerekebiliyor. Bu noktada; mutlaka tilt testine başvurmak gerekiyor.

Bayılma nasıl tedavi ediliyor?

Bayılma yaşayan kişinin EKG ve diğer kalp tetkikleri normal ise tilt testi uygulanıyor ve bayılmanın nedeni kolayca saptanıyor. Test sonucunda ciddi bir hastalıktan kaynaklanmadığı anlaşılan atakların önlenmesi için bol su içilmesi, düzenli egzersiz yapılması, aşırı sıcak ve uzun süre ayakta kalmak gibi bayılmayı tetikleyen durumlardan kaçınılması öneriliyor. Kişinin sıcak basması, terleme, fenalık hissi, bulantı, baş dönmesi, ani başlangıçlı, genel bir güçsüzlük hali gibi belirtiler hissettiği anda oturması veya yatması gerekiyor. Bazı insanlarda atakları engellemek için ilaç kullanımı, nadiren ise kalp pili takılması gerekebiliyor. Kardiyoloji ve nöroloji uzmanlarını bünyesinde barındıran Senkop Kliniği, senkop geçiren kişilerde bayılma mekanizmalarını aydınlatarak tedavi ve yaşam tarzı değişikliği önerilerinde bulunuyor.

Tilt testi nasıl yapılıyor?

Tilt testinde bayılma yaşayan kişi, hidrolik olarak baş kısmı kaldırılabilen bir masaya yatırılıyor, emniyet kayışları ile güvenliği sağlandıktan sonra yatar pozisyonda kan basıncı ve kalp hızı ölçülüyor. Sonrasında masanın baş kısmı 60-70 dereceye kadar kaldırılarak kan basıncı ve kalp hızı ölçümleri 20-35 dakika arasında değişen süreler boyunca periyodik olarak tekrarlanıyor. Tilt testi esnasında kişi genellikle kalp hızı ve/veya kan basınçlarının ani düşmesi sonucu bayılırken, masanın yeniden yatar pozisyona alınması ile beraber kan basıncı, kalp hızı ve bilinç hızla normale dönüyor. Tilt testi yaklaşık 45 dakikada tamamlanıyor.